Een ietwat scheve, met de hand gedraaide keramische kom. Een houten tafel waarvan het blad de sporen draagt van jarenlange gezamenlijke maaltijden. Een gekreukt linnen laken, dat nog nooit een strijkijzer heeft gezien. Voor velen zijn dit gebreken. In Japan schuilt daar juist de ware schoonheid. Deze manier om naar de wereld te kijken heeft een naam: wabi-sabi (of wabi sabi, zonder koppelteken).
Deze Japanse levensstijl is evenzeer een esthetische stroming als een manier van leven, en nodigt uit om te houden van wat eenvoudig en natuurlijk is, en wat de sporen van slijtage en het verstrijken van de tijd draagt. Ver verwijderd van industriële perfectie en gestandaardiseerde voorwerpen, staat deze stroming voor authenticiteit en blijft ze bewust bescheiden. In dit artikel leggen we uit waar dit concept vandaan komt, wat het werkelijk betekent en hoe u het in uw huis kunt integreren, van de woonkamer tot de slaapkamer.
Wat is wabi-sabi? Een definitie van de schoonheid van onvolmaakte dingen
Wabi-sabi (侘寂) is een wereldvisie die voortkomt uit de Japanse esthetiek en waarin de acceptatie van vergankelijkheid en onvolmaaktheid centraal staat. De architect en theoreticus Leonard Koren, auteur van het standaardwerk *Wabi-Sabi for Artists, Designers, Poets & Philosophers* uit 1994, vat het als volgt samen: het is „de schoonheid van onvolmaakte, vergankelijke en onvolledige dingen”, zoals Japan Experience meldt.
Wat betekenen ‘wabi’ en ‘sabi’?
Het woord omvat twee verschillende begrippen die moeilijk te vertalen zijn:
- Wabi roept een beeld op van sobere en onopgesmukte schoonheid, van bescheidenheid en de gevoelens van vervulling die men ervaart in de natuur.
- Sabi verwijst naar de patina, de schoonheid die de tijd of menselijk handwerk aan voorwerpen geeft.
Samen vieren ze wat bescheiden, natuurlijk, vergankelijk en soms ongebruikelijk is: een schoonheid die niet probeert te schitteren. Dat is de schoonheid in de onvolmaaktheid.
Waar komt wabi-sabi vandaan?
Deze esthetiek vindt haar oorsprong in het zenboeddhistische gedachtegoed (soms wordt ze ook in verband gebracht met het taoïsme), en meer bepaald in de leer van de vergankelijkheid, ook wel mujō genoemd. Maar het is rond de theeceremonie dat ze vorm heeft gekregen.
Lange tijd was de theeceremonie een weelderig evenement, waarbij kostbare, uit China geïmporteerde voorwerpen werden tentoongesteld. Volgens Wikipedia en Japan Experience gaf de zenmonnik Murata Jukō (1423-1502) er in de 15e eeuw een nieuwe invulling aan door de voorkeur te geven aan eenvoudige, ambachtelijk vervaardigde gebruiksvoorwerpen. Ongeveer een eeuw later zette theemeester Sen no Rikyū deze beweging voort: lokaal handwerk, een theehuis geïnspireerd op een bescheiden boerenhut. Deze visie op schoonheid werd zo een levenswijze.
Kintsugi, een krachtig symbool
De bekendste uitdrukking van dit concept is ongetwijfeld kintsugi, waarbij gebroken keramiek wordt gerepareerd met lak die met goud is bestrooid. In plaats van de breuk te verbergen, wordt deze juist benadrukt. Gebroken keramiek wordt niet weggegooid: de barst wordt een versiering en de reparatie maakt deel uit van het leven van het voorwerp. Het wordt waardevoller dan voorheen en draagt zijn eigen geschiedenis met zich mee.
Andere ambachtelijke tradities belichamen deze geest, zoals de met de hand vervaardigde raku-keramiek, met zijn onregelmatige en craquelé-achtige uiterlijk, zoals Japan Experience vermeldt. In tegenstelling tot het gladde en perfecte porselein is elke kom uniek.
De belangrijkste principes van de wabi-sabi-filosofie
Wabi-sabi is gebaseerd op drie eenvoudige ideeën, die nauw aansluiten bij de manier waarop we bij Kipli onze producten ontwerpen:
- Onvolmaaktheid: niets is perfect, en dat is prima zo. Een onregelmatigheid, een asymmetrie, een spoor van de hand geven dingen een ziel.
- Vergankelijkheid: alles verandert, alles veroudert. In plaats van tegen de tijd te vechten, leren we te genieten van wat de tijd achterlaat: de patina van het hout, de soepelheid van linnen dat al duizend keer gewassen is.
- Eenvoud: we laten het overbodige, het bijkomstige en het opzichtige achterwege om het essentiële te behouden, dat met zorg is gekozen. Een vorm van soberheid en bescheidenheid.
Het is eigenlijk een andere manier om uit te drukken wat ons altijd al heeft geleid: er is maar weinig nodig om gelukkig te zijn.
Hoe creëer je een wabi-sabi-interieur bij je thuis?
Natuurlijke grondstoffen
Deze stijl geeft de voorkeur aan levende materialen die in de loop van de tijd veranderen: massief hout, linnen, wol, keramiek, steen, terracotta. Ze dragen de sporen van hun oorsprong en krijgen een patina in plaats van te verslijten. Hun rustieke en onregelmatige texturen nodigen uit om ze aan te raken. De voorkeur gaat uit naar organische vormen en matte afwerkingen. Plastic, glanzende oppervlakken en synthetische materialen worden daarentegen vermeden. Om linnen beter te leren kennen, ontdek linnen, dit fantastische materiaal dat nog te weinig bekend is.
Handgemaakte voorwerpen die een verhaal vertellen
Zo’n object is nooit helemaal identiek aan een ander: dat is nu juist het kenmerk van ambachtelijk keramiek en handgemaakte meubels. Dat geldt ook voor onze keramische hanglamp MARA, ambachtelijk vervaardigd uit klei en glazuur uit Catalonië: de onderdelen worden met de hand gedraaid en zijn daardoor stuk voor stuk uniek. Ook onze salontafel BAOBAB van organisch hout, gemaakt van massief essenhout dat met een natuurlijke olie is behandeld, wordt met de hand vervaardigd in ons atelier in Italië, vlakbij Turijn: elke tafel wordt daar als een uniek kunstwerk vervaardigd. Lees ‘Collectie Baobab: een verhaal over wortels, vormen en evenwicht’ om het verhaal achter deze collectie te ontdekken.
Een palet van natuurlijke kleuren
Wat de kleuren betreft, haalt deze inrichting haar inspiratie uit de natuur: beige, zandkleur, klei, steengrijs, bruin, oker, mosgroen, terracotta. Zachte tinten en aardse kleuren, vaak in een monochroom palet, die rust geven aan het oog.
De leegte en het wezenlijke
Deze stijl laat de ruimte ademen. Minder spullen, maar wel stukken die ertoe doen. Een kale muur, een schaars gevulde plank, een vrijgehouden tafel: net als in de traditionele Japanse architectuur maakt de leegte deel uit van de compositie. We houden een paar mooie en nuttige alledaagse voorwerpen over.
Hoe richt je een wabi-sabi-slaapkamer in?
De slaapkamer is de ideale plek om deze gemoedstoestand dagelijks te ervaren: een ruimte die uitnodigt tot rust, waar je even tot rust komt.
Slapen dicht bij de grond, op een futon. In Japan slaapt men traditioneel op een futon die op de grond wordt uitgerold: een bescheiden, eenvoudige slaapplaats die de ruimte laat ademen. Onze natuurlijke futon sluit aan bij deze eenvoud. Hij wordt ambachtelijk vervaardigd in Frankrijk, in de Aveyron, met een hoes van onbehandeld, ecru linnen, geteeld en geweven in Frankrijk. De vulling bestaat uit Franse wol, gereinigd zonder zeep of chemische behandelingen, of uit biologisch katoen. Hij kan direct op de vloer worden gelegd of op een lattenbodem. En omdat niets wordt weggegooid, is het na ongeveer tien jaar mogelijk om de vulling te vernieuwen: een idee dat helemaal in de wabi-sabi-stijl past. Lees hoe u de juiste Japanse futon kiest om uw eigen exemplaar te vinden.
Beddengoed van gewassen linnen. Door zijn gekreukelde uiterlijk en natuurlijke textuur is dit de ideale stof voor deze stijl: het hoeft niet gestreken te worden en wordt met elke wasbeurt zachter. Ons dekbedovertrek van gewassen linnen is geweven van linnen dat in Frankrijk en België wordt geteeld. Bekijk onze volledigecollectie beddengoed.
Massief hout. Massief hout krijgt met de jaren een mooie patina in plaats van te verslijten. Meubels met eenvoudige lijnen zorgen voor een rustige sfeer in de slaapkamer.
Wollen textiel. Een plaid aan het voeteneinde van het bed, zoals onze GOYA-plaid van merinowol met Woolmark-certificaat, zorgt voor warmte en textuur.
Zacht licht. Kies bij voorkeur voor een lamp met warm, gedempt licht en laat overdag natuurlijk licht binnen.
In het dagelijks leven: een mentaliteit
Het is meer dan alleen decoratie; het is een levenshouding. Wabi-sabi nodigt uit tot:
- Behouden en repareren in plaats van weggooien en vervangen, naar het voorbeeld van kintsugi. We hebben het hierover in het artikel over het doorgeven van voorwerpen: een nieuwe manier van consumeren.
- Accepteren dat dingen verouderen, en dat als een goed teken zien. Dat is precies wat we uitleggen in het artikel ‘Een matras door de jaren heen’: hoe het verandert, en waarom dat een goed teken is.
- Kies minder, maar beter: duurzame kledingstukken van natuurlijke materialen, met zorg vervaardigd.
- Even rustig aan doen en van het moment genieten.
- Zelfcompassie: onze eigen onvolkomenheden maken ook deel uit van onze schoonheid.
Wabi-sabi, japandi, minimalisme: wat zijn de verschillen?
Het wordt soms verward met andere stijlen. Het minimalisme streeft naar eenvoud: een minimalistisch interieur speelt vaak in op gladde en perfecte oppervlakken, met een zeer strak ontwerp; wabi-sabi daarentegen omarmt het onregelmatige en het verweerde. Japandi, een mix van Japanse en Scandinavische designstijlen, neemt bepaalde kenmerken ervan over (licht hout, eenvoudige lijnen, neutrale tinten), maar blijft een decoratieve stijl, terwijl wabi-sabi in de eerste plaats een filosofie is. Het hoeft niet nieuw te zijn, noch perfect: het hoeft alleen maar authentiek te zijn.
Kipli, natuurlijk.
Opgesteld door het Kipli-team, specialisten in natuurlijke slaap sinds 2018. De informatie over wabi-sabi is gebaseerd op het werk van Leonard Koren, Japan Experience en Wikipedia; de productinformatie is afkomstig uit onze productbeschrijvingen.