De wereldwijde ontbossing heeft met bijna 30 miljoen hectare per jaar een schrikbarend hoogtepunt bereikt. Aangezien zo’n omvang vaak moeilijk in cijfers te vatten is, kunt u zich dit eenvoudig voorstellen als de oppervlakte van Groot-Brittannië en Ierland samen. Want dat is de oppervlakte die jaarlijks wordt gekapt. In 2018 was dat nog 18 miljoen hectare. Grote economische mogendheden zoals Duitsland of de VS laten 91-99% van hun ecologische voetafdruk niet in eigen land achter, maar daarbuiten. Jaarlijks worden enorme bosgebieden gekapt voor grondstoffen zoals koffie, cacao, palmolie en soja. Vooral bossen in de buurt van de evenaar, zoals die in Brazilië of Congo, worden hierdoor getroffen. Niet alleen het milieu lijdt hieronder, maar ook de leefgebieden van dieren, zoals de orang-oetan, worden door ons consumptiegedrag vernietigd. Wat kunnen we dus doen om dit tegen te gaan?
Ons consumptiegedrag
Als we iets goeds voor het milieu willen doen en het willen beschermen, moeten we eerst naar ons eigen gedrag kijken. De huidige samenleving wordt nog steeds beschouwd als een wegwerpmaatschappij. We kopen ontelbare nieuwe spullen en vervangen die al na korte tijd. Of het nu gaat om technologie, levensmiddelen of meubels.
De voedselconsumptie
Volgens een onderzoek van het WWF belanden in Duitsland jaarlijks meer dan 18 miljoen ton aan voedsel in de vuilnisbak. Alleen al bij 10 miljoen ton betekent dit dat jaarlijks 2,6 miljoen hectare landbouwgrond volkomen tevergeefs wordt bebouwd. Daarbij komen nog eens 48 miljoen ton aan onnodige broeikasgasemissies. Dat is niet alleen oneerlijk ten opzichte van mensen die in hongersnood leven, maar brengt ook enorme schade toe aan ons milieu.
Vaak worden producten gekocht die schadelijk zijn voor het milieu. Avocado’s zijn weliswaar goed voor ons en onze gezondheid, maar ze verbruiken enorme hoeveelheden water en landbouwgrond. Bossen worden illegaal platgebrand om ruimte te maken voor plantages en in sommige landen woedt er oorlog, zoals in Mexico, omdat de avocadoproductie daar door kartels wordt gecontroleerd. Deze eisen beschermingsgeld van de plantage-eigenaren en plegen zelfs moorden om hun dominantie te behouden.
Hetzelfde geldt voor palmolie, die onder andere in cosmeticaproducten, maar ook in koekjes en chocolade wordt gebruikt. Het aantal palmolieplantages neemt steeds verder toe en vernietigt grote delen van het regenwoud. Bovendien veroorzaken deze plantages aanzienlijke ecologische en sociale problemen in de producerende landen.
Ook bij de productie van palmolie komt vaak illegale brandontginning voor. Dit versnelt niet alleen de klimaatverandering, maar verdrijft ook dieren en mensen uit hun leefgebieden. Bij de raffinage van palmolie ontstaan veel schadelijke stoffen, waaronder stoffen die mogelijk kankerverwekkend zijn. Bij brandontginning komt bovendien nog extra klimaatschadelijk CO₂ vrij. Door het doelbewust in brand steken van de gebieden droogt de veengrond uit, wat leidt tot klimaatschadelijke gassen. Normaal gesproken slaat de veengrond CO₂ en water op, wat op natuurlijke wijze droogte, brand en CO₂-uitstoot tegengaat.
De dieren die in de getroffen gebieden leven, zoals orang-oetans, worden deels al met uitsterven bedreigd en hun leefgebied krimpt met elke seconde verder.
Orang-oetans hebben de bomen nodig om elke avond een slaapnest te bouwen. Door de vernietiging van het regenwoud worden de dieren verbrand, verdreven of sterven ze van de honger tijdens hun zoektocht naar voedsel, omdat er niets meer over is van wat ze nodig hebben.
Moederdieren worden door criminelen gedood, hun jongen worden verkocht en aan kettingen vastgehouden. Deze mensapen kwamen vroeger onder andere in China op grote schaal voor. Tegenwoordig komen deze soorten echter alleen nog voor op Borneo en Sumatra. Volgens de Rode Lijst van de Internationale Unie voor het behoud van de natuur (IUCN) worden de Borneo-orang-oetans beschouwd als met uitsterven bedreigd.
Uit een prognose blijkt dat de orang-oetans op Borneo tegen het jaar 2080 69-80% van hun verspreidingsgebied zullen hebben verloren ten opzichte van de omvang ervan in 2010, als gevolg van de klimaatverandering.
Door de lage voortplantingsgraad, de lange periode waarin de jongen afhankelijk zijn van hun moeder en de late geslachtsrijpheid kunnen de overgebleven orang-oetans de ontstane populatieverliezen maar moeilijk compenseren. Vooral wanneer de natuurlijke leefomgeving niet meer bestaat.
Ook op het gebied van de meubelproductie lopen sommige zaken enorm mis. Of het nu gaat om het Amazonegebied, de regenwouden van Indonesië of het verre oosten van Rusland: een enorm deel van het hout dat daar wordt gekapt, is illegaal. Dat betekent dat bij de oogst, het transport of de verkoop van het hout nationale of internationale wetten zijn overtreden. Boseigenaren en bedrijven die hun hout op duurzame en legale wijze betrekken en verbouwen, worden geconfronteerd met oneerlijke concurrentie. Volgens een studie van het WWF is ongeveer 16-19% van de houtimport in de EU afkomstig uit illegale houtkap. Alleen al in Duitsland is 7-9% van de houtimport afkomstig uit illegale bronnen.
Wat we moeten doen
Om verdere vernietiging van de bossen te voorkomen, moet het consumptiegedrag veranderen. Koop duurzame en regionale levensmiddelen, en wel alleen zoveel als u echt nodig hebt. Let bij het winkelen op de ingrediënten van de producten waarvoor u uw geld uitgeeft. Koop producten zonder palmolie en kies voor biologische producten en producten met lokale oliën. Of koop minder producten die palmolie bevatten, zoals chocolade. Let op het Fairtrade-keurmerk. Dit keurmerk geeft aan dat producten afkomstig zijn uit eerlijke handel en dat bij de productie ervan aan bepaalde sociale, ecologische en economische criteria is voldaan.
Ook bij de aankoop van houten meubels is het belangrijk om gecertificeerde fabrikanten te steunen die hun hout legaal en uit de regio betrekken. Investeer in meubels met een PEFC-certificaat. PEFC controleert het beheer van bossen ```